ڕاپۆرت؛ دوای ئاگربه‌ست؛ قه‌یرانی مرۆیی و ته‌ندروستی قووڵتر بوه‌ته‌وه‌

قەیرانی مرۆیی و تەندروستی لە غەززە بەهۆی کەمیی یارمەتییەکان و خراپیی بارودۆخی برینداران، بە پێی ڕاگەیاندنە فەرمییەکان، بە شێوەیەکی بەرچاو قووڵتر بووەتەوە. 

دەزگای ڕاگەیاندنی حکومەتی لە غەززە هۆشداری داوە لە بەردەوامبوونی ئەوەی بە «بێبەشکردنی بێدەنگ لە خواردن» و «ئەندازەکردنی بێبەشکردن لە خواردن» ناوی دەبات و ڕایگەیاندووە کە بەربەست لە گەیشتنی یارمەتییە مرۆییەکان و کەمکردنەوەی ڕێژەی ئەو یارمەتییانە، پێداویستییەکانی دانیشتووانی غەززە پڕ ناکاتەوە. بەپێی ڕاگەیاندنەکە، زیاتر لە ٩٥٪ی دانیشتووانی ناوچەکە بە تەواوی پشت بە یارمەتییە مرۆییەکان دەبەستن، لە کاتێکدا زیاتر لە ٩٠٪ی دانیشتووان توانای کڕینیان بە تەواوی لەدەست داوە و ناتوانن سادەترین پێداویستییەکانی خواردن دابین بکەن. 

بەپێی ئامارەکانی ئەم دەزگایە، لەماوەی ٣٣٠ ڕۆژ لە واژۆکردنی ڕێککەوتنی ئاگربەستدا، تەنها ٦٩,٣٨٧ ئۆتۆمبێلی یارمەتی و خواردن ڕێگەیان پێدراوە بچنە غەززە، لە کۆی ١٩٨,٠٠٠ ئۆتۆمبێلەکەی کە بەپێی ڕێککەوتنەکە دەبوو بچنە ناوچەکە؛ واتە کەمبوونەوەیەکی ٦٥٪ لەو ژمارەیەی کە پێشبینی کرابوو. دەزگاکە هەروەها ئیسرائیلی بە بەڕێوەبردنی سیاسەتێکی سیستەماتیک بۆ بێبەشکردنی خەڵک لە خواردن تۆمەتبار کردووە و ئیسرائیل، لەگەڵ هەموو ئەو لایەن و وڵاتانەی پشتگیریی دەکەن، بەرپرسیاری دەرئەنجامەکانی ئەم بارودۆخە داناوە. 

دەزگای ڕاگەیاندنی حکومەتی داوای لە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی، ئەنجوومەنی ئاسایش، ناوبژیوانان و لایەنە پشتگیریکەرەکانی ڕێککەوتنی ئاگربەست کردووە فشار بخەنە سەر ئیسرائیل بۆ وازهێنان لە سیاسەتی بێبەشکردن لە خواردن و دڵنیابوون لە گەیشتنی ئۆتۆمبێلەکانی خواردن و یارمەتییە مرۆییەکان بەبێ بەربەست. دەزگاکە هۆشداری داوە کە بەردەوامبوونی ئەم قەیرانە دەرئەنجامە مرۆییە کارەساتبارەکەی زیاتر دەکات. 

لە هەمان کاتدا، وەزارەتی تەندروستی غەززە ڕایگەیاندووە لە ئەنجامی شەڕەکەدا ٥,٠٠٠ کەیسی بڕینی ئەندام و ٣٠٠ کەیسی برینداری دەمار و مەخەڕی پشتی تۆمار کراوە، لەگەڵ ١٠,٠٠٠ کەس کە پێویستیان بە ڕاهێنانی پزیشکیی قورس و درێژخایەن هەیە. وەزارەتەکە بە بۆنەی ڕۆژی جیهانی چارەسەری جەستەیی، کە ٨ی ئەیلولە، وتوویەتی خزمەتگوزارییەکانی چارەسەری جەستەیی و ڕاهێنان لە غەززە لە خزمەتێکی لاوەکییەوە بوونەتە پشتیوانێکی سەرەکی بۆ ژیانی هەزاران بریندار و بۆ ڕێگریکردن لە کەمئەندامبوونی هەمیشەیی. 

بەپێی وەزارەتی تەندروستی، هێرشەکان بۆ سەر دامەزراوە تەندروستییەکان بووەتە هۆی ئەوەی زۆربەی ناوەندە تایبەتییەکانی ڕاهێنان لە کار بکەون، لەگەڵ کەمیی توندی پێداویستییە پزیشکییەکان، ئامێرە یارمەتیدەرەکان و ئەندامی دەستکرد. هەروەها سنووردارکردنی گواستنەوەی نەخۆشان بۆ دەرەوەی غەززە، مەترسیی ئاڵۆزییە تەندروستییەکان زیاتر کردووە. 
وەزارەتەکە داوای لە ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و دەزگا ئەممییەکان کردووە بە خێرایی پێداویستییەکانی ڕاهێنان و ئەندامی دەستکرد بگەیەنن و دەروازەکان بکرێنەوە بۆ ئەو کەیسە سەختانەی پێویستیان بە چارەسەری پێشکەوتوو هەیە، لەگەڵ ئەوەشدا، وەزارەتەکە ستایشی کارمەندانی چارەسەری جەستەیی کردووە کە لەنێوان ڕووماڵ و خێمەکاندا بە ئامرازە سادەکان بەردەوامن لە یارمەتیدانی برینداران.