کێ لە پشت پاراستنی ئێپستینەوە بوو؟

پەیام: 

کێ لە پشت پاراستنی ئێپستینەوە بوو؟
سندوقە ڕەشەکەی لۆلیتا ئێکسپرێس؛
دۆسیەی جێفری ئێپستین و گیسلاین ماکسوێڵ یەکێکە لە گەورەترین و ئاڵۆزترین دۆسیە تاوانکارییەکانی سەدەی ٢١، کە تێیدا جیهانی سیاسەت، پارە، و دەسەڵات تێکەڵ بە تاوانە سێکسییەکان بوون.
وردەکاریی دۆسیەکە :
١. تۆڕی بازرگانیکردن بە مرۆڤ
ئێپستین و ماکسوێڵ تەنها تاوانی تاکەکەسییان ئەنجام نەدەدا، بەڵکو "سیستمێکیان" دروستکردبوو. ماکسوێڵ ڕۆڵی "ڕاوکەر"ی دەبینی؛ ئەو کچانی مێردمنداڵی (زۆرجار لە خێزانە هەژارەکان) دەدۆزییەوە و بە بەڵێنی مۆدێلینگ، پارە، یان خوێندن ڕازی دەکردن. دواتر ئەم کچانە دەبرانە ناو ماڵە گرانبەهاکانی ئێپستین لە نیویۆرک، فلۆریدا، یان دوورگە تایبەتەکەی.
٢. بەکارهێنانی کچان وەک "کارت" بۆ دەسەڵاتدارەکان
ئەوەی ئەم دۆسیەیەی کردە هەڵایەکی جیهانی، شێوازی بەکارهێنانی قوربانییەکان بوو. ئێپستین کچانی پێشکەش بە هاوڕێ دەسەڵاتدارەکانی (سیاسەتمەدار، ملیاردێر، شازادەکان) دەکرد. زۆرێک لە لێکۆڵەران پێیان وایە ئەمە جۆرێک بووە لە "سیخوڕی یان فشار (Blackmail)"؛ واتە ئێپستین بە نهێنی وێنە یان ڤیدیۆی ئەم کەسایەتییانەی دەگرت کاتێک لەگەڵ کچە مێردمنداڵەکان بوون، بۆ ئەوەی لە داهاتوودا بۆ بەرژەوەندی خۆی بەکاریان بهێنێت.
٣. دوورگەی "لیتل سانت جەیمس"
ئەم دوورگەیە ناوەندی سەرەکی تاوانەکان بوو. چونکە شوێنێکی دابڕاو بوو لە جیهان، ئێپستین و میوانەکانی هەستیان بە ئاسایش دەکرد. قوربانییەکان باسیان لەوە کردووە کە لەوێ وەک "کۆیلەی سێکسی" مامەڵەیان لەگەڵ کراوە و هیچ ڕێگەیەکی ڕاکردنیان نەبووە.
٤. گیسلاین ماکسوێڵ: مێشکی پشت پلانەکە
بە پێچەوانەی ئێپستین کە وەک "کڕیار" دەردەکەوت، ماکسوێڵ وەک "بەڕێوەبەر" کاری دەکرد. ئەو:
* متمانەی کچەکانی بەدەست دەهێنا (چونکە خۆی ژن بوو، کچەکان لێی نەدەترسان).
* ڕاهێنانی بە کچەکان دەکرد کە چۆن "مەساج" و کاری سێکسی بۆ ئێپستین و هاوڕێکانی بکەن.
* سیستەمی گەشتەکان و خشتەی کاتی کچەکانی ڕێکدەخست.
٥. کۆتاییە تەمومژاوییەکە
* ئێپستین: لە ساڵی ٢٠١٩دا، کاتێک لە زیندان چاوەڕێی دادگایی بوو، بە مردوویی دۆزرایەوە. هەرچەندە وترا خۆی کوشتووە، بەڵام بەهۆی لەکارکەوتنی کامێراکانی زیندان و خەوتنی پاسەوانەکان لەو شەوەدا، گومانێکی زۆر هەیە کە "بێدەنگ کرابێت" بۆ ئەوەی ناوی کەسانی تر ئاشکرا نەکات.
* ماکسوێڵ: لە ساڵی ٢٠٢١دا بە تاوانباری ناسرا. ئەو ئێستا تەنها کەسە کە زانیاری تەواوی لەسەر "لیستی میوانەکان" هەیە، بەڵام تا ئێستا ئامادە نەبووە هەموو شتێک ئاشکرا بکات بەرامبەر کەمکردنەوەی سزاکەی.
بۆچی ئەم دۆسیەیە هێشتا بە کراوەیی ماوەتەوە؟
چونکە زۆرێک لەو کەسانەی لەگەڵ ئێپستین بوون، ئێستا لە لوتکەی دەسەڵاتدان لە وڵاتە جیاوازەکان، و بڵاوبوونەوەی تەواوی بەڵگەنامەکان دەبێتە هۆی ڕووخانی زۆرێک لە ناوە گەورەکان.
فڕۆکە تایبەتەکەی جێفری ئێپستین،
کە لە جۆری Boeing 727 بوو، لەلایەن میدیاکان و قوربانییەکانەوە نازناوی "لۆلیتا ئێکسپرێس" (Lolita Express) لێنرابوو. ئەم ناوە ئاماژەیە بۆ ڕۆمانی (Lolita) کە باس لە پەیوەندی پیاوێکی بەتەمەن و کچێکی منداڵ دەکات.
ئەم فڕۆکەیە تەنها ئامرازێکی گواستنەوە نەبوو، بەڵکو بەشێکی سەرەکی بوو لە ژێرخانە تاوانکارییەکەی ئەو. لێرەدا وردەکارییەکان دەخەینە ڕوو:
١. ناوەوەی فڕۆکەکە و کارکردنی
* دیزاین: فڕۆکەکە بە شێوەیەکی زۆر گرانبەها دیزاین کرابوو، قەرەوێڵەیەکی گەورە و ژووری دانیشتنی تایبەتی تێدابوو.
* بێدەنگکردن: قوربانییەکان باسیان لەوە کردووە کە زۆرجار لەناو فڕۆکەکەدا دەستدرێژییان کراوەتە سەر لە کاتی گەشتکردن بۆ دوورگەکە یان بۆ وڵاتانی تر، چونکە لە ئاسماندا کەس نەبوو هاواریان ببیستێت.
* تاقمەکە: ستافی فڕۆکەکە بە وردی هەڵبژێردرابوون و "ڕێککەوتنی بێدەنگی"یان واژۆ کردبوو.
٢. لیستی گەشتەکان (Logbooks)
دوای دەستگیرکردنی ئێپستین، لیستەکانی فڕۆکەوانی ئاشکرا بوون کە ناوی هەموو ئەو کەسانەی تێدابوو کە لەگەڵی گەشتیان کردووە. ئەم لیستە بووە بەڵگەیەکی بەهێز لە دادگا:
* بێڵ کلینتن: بەپێی لیستەکان، زیاتر لە ٢٦ جار گەشتی بەم فڕۆکەیە کردووە، هەندێک لە گەشتەکانیش بەبێ پاسەوانە تایبەتەکانی (Secret Service) بووە.
* شازادە ئەندرۆ: چەندین جار بەم فڕۆکەیە گەشتی کردووە بۆ دوورگەکە و ماڵەکانی تری ئێپستین.
* ناودارانی تر: ناوی کەسانی وەک نائومی کامبڵ (مۆدێل)، کوینسی جۆنز (بەرهەمهێنەر)، و تەنانەت ناوی دۆناڵد ترەمپیش لە لیستە کۆنەکاندا هەبووە (هەرچەندە ترەمپ دەڵێت تەنها یەکجار لە ناوخۆی ئەمریکا گەشتی پێ کردووە).
٣. بۆچی ئەم فڕۆکەیە گرنگ بوو؟
ئێپستین فڕۆکەکەی وەک "تەڵە" بەکاردەهێنا. کاتێک کەسایەتییەکی گرنگی دەبردە ناو فڕۆکەکە، خزمەتگوزارییەکی بێ وێنەی پێشکەش دەکردن و لەوێوە "پەیوەندییەکی نهێنی" دروست دەکرد. بۆ قوربانییەکانیش، سەرکەوتن بەسەر فڕۆکەیەکی وا گرانبەهادا وەک خەونێک دەردەکەوت، بەڵام لە ڕاستیدا سەرەتای کابووسەکەیان بوو.
٤. چارەنووسی فڕۆکەکە
دوای مردنی ئێپستین و وەک بەشێک لە پڕۆسەی فرۆشتنی سەروەت و سامانەکەی، فڕۆکەکە لە ساڵی ٢٠٢٠دا تێکشکێنرا و پارچەپارچە کرا (Scrapped). ئەمەش بووە جێی گومانی زۆر کەس؛ چونکە زۆرێک پێیان وابوو فڕۆکەکە بەڵگەی تاوانکاری (وەک DNA یان ڤیدیۆی شاراوە)ی تێدایە و تێکشکاندنی بەو خێراییە هەوڵێک بووە بۆ شاردنەوەی بەڵگەکان.
دەرەنجامی ئەم دۆسیەیە:
تا ئێستاش زۆرێک لەو کەسانەی ناویان لە "لیستی فڕۆکەکە"دا هاتووە، هەوڵ دەدەن بیسەلمێنن کە گەشتەکانیان تەنها بۆ مەبەستی بازرگانی یان گەشتیاری بووە و ئاگاداری ئەوە نەبوون کە لە پشتەوەی فڕۆکەکە چی ڕوویداوە.
بۆچی لەساڵی ٢٠٠٨ وازیان لە دۆسێکە هێناو ١١ ساڵی دیکە ئەم تاوانانە بەرسەوام بوو؟
ئەمە یەکێکە لە تاریکترین و پڕ لە پرسیارترین بەشەکانی دۆسیەکە. زۆرێک لە یاساناسان پێی دەڵێن "شکستی دادپەروەری". ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٨ ڕوویدا، وایکرد ئێپستین بۆ ماوەی ١١ ساڵی تر بە ئازادی بەردەوام بێت.
هۆکارەکانی ئەم پاراستنە نائاساییە بۆ چەند خاڵێک دەگەڕێتەوە:
١. ڕێککەوتنی "پێنەدان بە دادگا" (Non-Prosecution Agreement)
لە ساڵی ٢٠٠٨، داواکاری گشتی فیدراڵی لە فلۆریدا، ئەلێکساندەر ئەکۆستا، ڕێککەوتنێکی نهێنی لەگەڵ پارێزەرانی ئێپستین واژۆ کرد. بەپێی ئەم ڕێککەوتنە:
* ئێپستین تەنها بە دوو تاوانی بچوکی پەیوەست بە لەشفرۆشی تۆمەتبار کرا.
* حکومەتی فیدراڵی بەڵێنی دا کە چیتر بەدواداچوون بۆ هیچ تاوانێکی تری ئێپستین نەکات (تەنانەت ئەوانەشی کە هێشتا نەدۆزرابوونەوە).
* گرنگترین خاڵ: هاوکارەکانی ئێپستین (وەک گیسلاین ماکسوێڵ) پارێزراو بوون و نەدەدراینە دادگا.
٢. سزایەکی کاتبەدی (Work Release)
ئێپستین تەنها بە ١٣ مانگ زیندانی سزادرا، بەڵام:
* زۆربەی کاتەکانی لە زیندان نەبوو؛ بۆی هەبوو ٦ ڕۆژ لە هەفتەیەکدا و بۆ ماوەی ١٢ کاتژمێر بچێتە دەرەوە بۆ ئۆفیسەکەی بۆ "کارکردن".
* لە ناو زیندانەکەشدا ژوورێکی تایبەتی هەبوو و پاسەوانی تایبەتی بۆ خۆی گرتبوو.
٣. پارێزەرە بەهێزەکان و "فشاری سیاسی"
ئێپستین سوپایەکی لە باشترین و گرانبەهاترین پارێزەرانی ئەمریکای گرتبوو (وەک ئالان دێرزۆڤیتز). دەوترێت ئەم پارێزەرانە فشارێکی زۆریان خستبووە سەر داواکاری گشتی. ئەلێکساندەر ئەکۆستا دواتر وتی: "پێم وترا کە ئێپستین سەر بە دەزگایەکی هەواڵگرییە و دەستکاری نەکەین." هەرچەندە ئەمە هەرگیز بە فەرمی نەسەلمێنرا، بەڵام گومانەکان بۆ ئەوە دەچن کە ئێپستین "سیخوڕ" بووبێت یان زانیاریی زۆر مەترسیداری لەسەر بەرپرسان لادەست بووبێت.
٤. بێدەنگکردنی قوربانییەکان
لە ڕێککەوتنەکەی ٢٠٠٨دا، یاسا پێشێل کرا چونکە قوربانییەکان ئاگادار نەکرانەوە لەوەی ئێپستین خەریکە ڕێککەوتن دەکات. ئەوان کاتێک زانییان کە کار لە کار ترازا بوو. زۆربەیان بە پارە بێدەنگ کران و هەڕەشەیان لێکرا کە ئەگەر قسە بکەن ژیانیان دەکەوێتە مەترسییەوە.
چی وایکرد لە ٢٠١٩دا دووبارە دەستگیر بکرێتەوە؟
ئەوەی ئەم دیوارە پۆڵاینەی پاراستنی ڕووخاند، دوو شت بوو:
* ڕۆژنامەگەریی بوێر: ڕۆژنامەی (Miami Herald) لێکۆڵینەوەیەکی گەورەی بڵاوکردەوە کە پەردەی لەسەر گەندەڵی ڕێککەوتنەکەی ٢٠٠٨ لادا.
* بزووتنەوەی MeToo#: کەشوهەوای کۆمەڵایەتی گۆڕا و چیتر بۆ دەسەڵاتدارەکان ئاسان نەبوو تاوانبارانی سێکسی بپارێزن.
کاتێک لە ٢٠١٩دا دەستگیرکرایەوە، دادوەری نوێ ڕایگەیاند کە ڕێککەوتنەکەی ٢٠٠٨ "نەفرەتلێکراو و نایاساییە" و چیتر نایپارێزێت.
مردنی ئێپستین لە ناو زیندان بووە هۆی ئەوەی چەندین "بەرپرسی باڵا" لە مەترسیی ئاشکرابوون ڕزگاریان بێت!
مردنی ئێپستین لە ١٠ی ئابی ٢٠١٩ لەناو یەکێک لە پارێزراوترین زیندانەکانی ئەمریکا، وەک فیلمێکی پۆلیسی وایە کە پڕە لە ڕووداوی گوماناوی. زۆرێک لە چاودێران پێیان وایە ئەم مردنە "دیارییەک" بوو بۆ ئەو کەسایەتییە دەسەڵاتدارانەی کە ناویان لە دۆسیەکەدا هەبوو.
لێرەدا ئەو خاڵانە دەخەینە ڕوو کە گومان دروست دەکەن:
١. زنجیرەیەک "ڕێکەوتی" سەیر
لە شەوی مردنیدا، چەندین شت پێکەوە ڕوویاندا کە ئەگەرەکەی زۆر کەمە تەنها ڕێکەوت بن:
* کامێراکانی چاودێری: دوو کامێرای بەردەم ژوورەکەی ئێپستین "تێکچوون" و هیچ وێنەیەکی ئەو شەوەیان تۆمار نەکردبوو.
* پاسەوانەکان: ئەو دوو پاسەوانەی بەرپرس بوون لە چاودێریکردنی، خەویان لێکەوتبوو و دواتر دەرکەوت کە "تۆماری سەردانەکانیان" بە درۆ پڕکردووەتەوە.
* هاوژوورەکەی: تەنها چەند ڕۆژێک پێش مردنی، ئەو کەسەی لەگەڵی بوو لە ژوورەکە گوازرایەوە، و ئێپستین بە تەنها جێهێڵدرا (ئەمەش پێچەوانەی یاسای ئەو زیندانە بوو بۆ کەسێک کە گومانی خۆکوشتنی لێ بکرێت).
٢. کێ سوودمەند بوو لە مردنی؟
بە مردنی ئێپستین، "کەیسە تاوانکارییەکە" (Criminal Case) دژی ئەو داخرای. ئەمە چی دەگەیاند؟
* ئێپستین چیتر نەدەهێنرایە بەردەم دادگا تا ناوی هاوڕێکانی ئاشکرا بکات.
* زۆرێک لەو بەڵگانەی کە ڕەنگە لە دادگایەکی کراوەدا ئاشکرا بوونایە، بە نهێنی مانەوە.
* ئەو فشارەی (Blackmail) کە ئێپستین لەسەر سیاسییەکان و ملیاردێرەکان هەیبوو، بە مردنی ئەو کۆتایی هات.
٣. تیۆرییەکان: خۆکوشتن یان کوشتن؟
* پزیشکی دادوەری: بە فەرمی ڕایگەیاند کە "خۆکوشتن" بووە، بەڵام پزیشکێکی تری بەناوبانگ (Michael Baden) کە لەلایەن خێزانی ئێپستینەوە گیرابوو، وتی شکانی ئێسقانەکانی ملی ئێپستین زیاتر لە "خنکاندن" دەچێت نەک خۆهەڵواسین.
* دروشمی "Epstein Didn't Kill Himself": ئەم ڕستەیە بووە هێمایەکی جیهانی (Meme) و ئاماژە بوو بۆ ئەوەی کە خەڵک باوەڕیان بە گێڕانەوەی فەرمی حکومەت نییە و پێیان وایە لەلایەن کەسانی دەسەڵاتدارەوە لەناو براوە.
٤. ئایا مەتەڵەکە لای ماکسوێڵە؟
دوای مردنی ئێپستین، هەموو چاوەکان چوونە سەر گیسلاین ماکسوێڵ. زۆر کەس هیوایان خواست ئەو هەموو شتێک بڵێت، بەڵام ئەو لە کاتی دادگاییکردنەکەیدا زۆر بێدەنگ بوو و پارێزگاری لە ناوی هاوڕێ دەسەڵاتدارەکانی کرد. ئەمەش وایکرد گومان دروست بێت کە ڕەنگە ئەویش "ڕێککەوتنی" لەگەڵ کرابێت بۆ ئەوەی بێدەنگ بێت بەرامبەر پاراستنی ژیانی لەناو زیندان.
ئەنجامی کۆتایی:
دۆسیەی ئێپستین نیشانی دا کە چۆن "پارە و دەسەڵات" دەتوانن سیستەمی دادوەری پەک بخەن. هەرچەندە ئەو مردووە و ماکسوێڵ لە زیندانە، بەڵام هێشتا زۆرێک لە "کڕیارە" دەسەڵاتدارەکان بە ئازادی دەسووڕێنەوە.
نوێترین پێشهاتی ئەم دۆسیەیە لە ساڵی ٢٠٢٥ و ٢٠٢٦دا چی بووە و ئایا هیچ کەسێکی تر دەستگیرکراوە؟
لە ساڵی ٢٠٢٥ و سەرەتای ٢٠٢٦دا، دۆسیەی ئێپستین چووەتە قۆناغێکی نوێوە. هەرچەندە زۆر کەس وا چاوەڕێیان دەکرد بە زیندانیکردنی ماکسوێڵ هەموو شتێک کۆتایی بێت، بەڵام فشارە یاساییەکان و گۆڕانکارییە سیاسییەکان لە ئەمریکا دۆسیەکەیان بە زیندوویی هێشتووەتەوە.
ئەمەی خوارەوە پوختەی نوێترین پێشهاتەکانە:
١. بڵاوبوونەوەی تەواوەتی "لیستی ناوەکان"
لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٥ و سەرەتای ٢٠٢٦دا، فشارێکی زۆر لەسەر وەزارەتی داد هەبوو بۆ ئاشکراکردنی ئەو ناوانەی کە تا ئێستا بە نهێنی (Under Seal) مابوونەوە.
* ئاشکرابوونی وردەکاری نوێ: ناوی چەندین بازرگانی گەورەی بواری تەکنەلۆژیا و "بەڕێوەبەری جێبەجێکار"ی کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکان لەناو بەڵگەنامە نوێیەکاندا دەرکەوتن.
* کاریگەری لەسەر بازاڕ: هەندێک لەو کەسانەی ناویان هات، ناچار بوون لە پۆستەکانیان دەست لەکار بکێشنەوە بەهۆی فشاری ڕای گشتی و پشکدارانی کۆمپانیاکانیان.
٢. گۆڕانکاری لە دۆسیەی "شازادە ئەندرۆ"
هەرچەندە شازادە ئەندرۆ پێشتر قەرەبووی دارایی دابوو، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢٥دا بەڵگەی نوێ لە ئەرشیفە کۆنەکانی ئێپستین دۆزرانەوە (وەک وێنە و تۆماری دیجیتاڵی). ئەمە وایکردووە کە دووبارە داواکاری گشتی لە بەریتانیا و ئەمریکا بکەونە ژێر فشاری ئەوەی کە ئایا دەکرێت کەیسێکی تاوانکاری (نەک تەنها مەدەنی) دژی بکرێتەوە یان نا.
٣. دادگایی کردنی "هاوکارە بچووکەکان"
لەبری دەستگیرکردنی سەرۆکەکان، سیستەمی دادوەری لە ساڵی ٢٠٢٥دا جەختی خستە سەر ئەو کەسانەی کە "ئاسانکار" بوون (وەک پاسەوانە تایبەتەکان، فڕۆکەوانەکان، و پزیشکەکان) کە چاویان لە ئاست تاوانەکان داپۆشیبوو. چەند کەسێکیان ڕوبەڕوی تۆمەتی "شاردنەوەی بەڵگە" و "هاوکاریکردن لە بازرگانیکردن بە مرۆڤ" بوونەتەوە.
٤. تەکنەلۆژیای AI و بەڵگەنامەکان
لە ساڵی ٢٠٢٥دا، لێکۆڵەران دەستیان کرد بە بەکارهێنانی ژێریی دەستکرد (AI) بۆ شیکردنەوەی ملیۆنان لاپەڕە لە بەڵگەنامە و ئیمەیڵەکانی ئێپستین کە پێشتر مرۆڤ نەیدەتوانی بەو خێراییە بیخوێنێتەوە. ئەمە بووەتە هۆی دۆزینەوەی پەیوەندیی "دارایی" ئاڵۆز لە نێوان کۆمپانیا وەهمییەکانی ئێپستین و چەندین بانک لە وڵاتانی تر.
ئایا کەسی تر دەستگیر دەکرێت؟
تا ئێستا (سەرەتای ٢٠٢٦)، زیندانیکردنی ماکسوێڵ وەک "قوربانیی سەرەکی" دەبینرێت بۆ بێدەنگکردنی ڕای گشتی. بەڵام پارێزەرانی قوربانییەکان ئێستا کار لەسەر ئەوە دەکەن کە "سیستەمەکە" دادگایی بکەن، نەک تەنها کەسەکان.
ئەنجام:
دۆسیەی ئێپستین لە ٢٠٢٦دا چیتر تەنها دۆسیەی پیاوێکی تاوانبار نییە، بەڵکو بووەتە تاقیکردنەوەیەک بۆ دیموکراسی و دادپەروەری؛ ئایا یاسا دەتوانێت بگاتە ملیاردێرەکان و سیاسییە دەسەڵاتدارەکان یان نا؟
کێ ئێپستین-ی پاراست؟
وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە وەک چوونە ناو قووڵایی کێڵگەیەکی مین وایە، چونکە لێرەدا ڕاستی و تیۆرییەکانی پیلانگێڕی تێکەڵ دەبن. بەڵام بەپێی بەڵگەنامە دادوەرییەکان و دانپێدانانی لێکۆڵەرەکان، دەتوانین ئەم لایەنانە دەستنیشان بکەین کە وەک "قەڵغان" وابوون بۆ ئێپستین:
١. دەزگا هەواڵگرییەکان (تیۆریی "سیخوڕی")
ئەمە یەکێکە لە بەهێزترین گومانەکان. ئەلێکساندەر ئەکۆستا (داواکاری گشتی کە ڕێککەوتنە سوکەکەی ٢٠٠٨ی بۆ واژۆ کرد) دواتر وتی: "پێم وترا ئێپستین سەر بە دەزگایەکی هەواڵگرییە و دەبێت دەستکاری نەکرێت."
* مۆساد (ئیسرائیل): زۆرێک باس لەوە دەکەن باوکی گیسلاین ماکسوێڵ (ڕۆبەرت ماکسوێڵ) پەیوەندی بەهێزی لەگەڵ مۆساد هەبووە، و ئێپستین ئەم تۆڕەی بەکارهێناوە بۆ کۆکردنەوەی زانیاری لەسەر سیاسییەکان لە ڕێگەی وێنەگرتنیان لە کاتی سێکسدا.
* CIA (ئەمریکا): ناوی ئێپستین لە پەیوەندییەکی زۆردا لەگەڵ بەرپرسانی پێشووی هەواڵگری ئەمریکا هاتووە، کە گومانی ئەوە دروست دەکات "سیخوڕی پارە" یان "دابینکاری زانیاری" بووبێت.
٢. سوپای پارێزەرە "ئەستێرەکان"
ئێپستین تەنها پارێزەری نەبوو، بەڵکو **"بەڕێوەبەری یاسایی جیهان"**ی بۆ خۆی گرتبوو. کەسانی وەک:
* ئالان دێرزۆڤیتز: پارێزەرێکی ناودار کە توانای هەبوو لە دەرگای هەموو دادگاکان بدات.
* کێن ستار: ئەو پارێزەرەی کە پێشتر کلینتنی دادگایی کردبوو.
ئەم پارێزەرانە فشاریان خستبووە سەر وەزارەتی داد کە ئەگەر ئێپستین ئازاد نەکرێت، "ناوە گەورەکان" لەگەڵ خۆی دەباتە ناو زیندان.
٣. هاوڕێیەتی لەگەڵ "لوتکەی دەسەڵات"
ئێپستین تەنها دەوڵەمەند نەبوو، بەڵکو "کلیل" بوو بۆ ناو جیهانی ملیاردێرەکان.
* بێڵ کلینتن و شازادە ئەندرۆ: هەبوونی ئەم ناوانە لە لیستی هاوڕێکانیدا، وەک "حەسانەیەکی ناڕەسمی" وابوو. پۆلیس یان داواکاری گشتییەکی بچووک نەیدەوێرا دەست بۆ کەسێک بەرێت کە لەگەڵ سەرۆکی پێشووی ئەمریکا و کوڕی شاژنی بەریتانیا گەشت دەکات.
٤. سیستەمی "پارە بەرامبەر بێدەنگی"
ئێپستین سیستەمێکی دارایی هەبوو؛ هەر قوربانییەک یان شایەتحاڵێک بیویستایە قسە بکات، یان بە ملیۆنان دۆلار بێدەنگ دەکرا (بە واژۆکردنی ڕێککەوتنی نهێنی)، یان بە سوپایەک لە لێکۆڵەری تایبەت هەڕەشەی لێدەکرا کە ژیانی تێک دەدەن.
٥. گیسلاین ماکسوێڵ خۆی
ماکسوێڵ گەورەترین "پارێزەر"ی ئێپستین بوو. ئەو وەک "پاڵاوگەیەک" وابوو؛ هەموو پەیوەندییە تەمومژاوییەکانی ئێپستینی لەگەڵ جیهانی دەرەوە ڕێکدەخست و نەیدەهێشت هیچ سەرەداوێک بگاتە ناو قوڵایی کارەکانی ئێپستین.
پوختەی بابەتەکە:
ئێپستین پارێزراو بوو چونکە "زۆر شتی دەزانی". ئەو زانیاریی هەبوو کە دەیتوانی حکومەتەکان بڕوخێنێت، بۆیە تا ئەو کاتەی "بەسەرچوو" و بووە بارگرانی بۆیان، پاراستیان. کاتێکیش مەترسی ئاشکرابوونی هەموو شتێک دروست بوو، لە زینداندا "کۆتایی پێهێنرا".
چەندین فیلم و زنجیرەی دۆکیۆمێنتاری زۆر بەهێز لەسەر ئەم دۆسیەیە بەرهەم هێنراون کە پەردە لەسەر وردەکارییەکان لادەدەن، گرنگترینەکانیان :
١. Jeffrey Epstein: Filthy Rich (نێتفلێکس - ٢٠٢٠)
ئەمە بەناوبانگترین زنجیرەی دۆکیۆمێنتارییە و لە ٤ ئەڵقە پێکدێت.
* ناوەڕۆک: باس لەوە دەکات چۆن ئێپستین دەسەڵات و پارەکەی بەکارهێناوە بۆ ئەنجامدانی تاوانەکانی. گرنگییەکی زۆر بە قوربانییەکان دەدات و ڕێگەیان پێدەدات چیرۆکەکانیان بگێڕنەوە.
* بۆچی سەیری بکەیت؟ چونکە وێنەیەکی گشتگیرت دەداتێ لەسەر ژیانی ئێپستین، دوورگەکەی، و چۆنیەتی دەستگیرکردنی.
٢. Ghislaine Maxwell: Filthy Rich (نێتفلێکس - ٢٠٢٢)
ئەم فیلمە تەواکەری زنجیرەی یەکەمە، بەڵام تیشک دەخاتە سەر گیسلاین ماکسوێڵ.
* ناوەڕۆک: باس لە ڕابردووی ماکسوێڵ دەکات وەک کچە ملیاردێرێکی بەریتانی و چۆنیەتی تێوەگلانی لەگەڵ ئێپستین. هەروەها وردەکاری دادگایی کردنەکەی نیشان دەدات.
٣. Surviving Jeffrey Epstein (Lifetime - ٢٠٢٠)
ئەم زنجیرەیە زیاتر جەخت لەسەر لایەنی دەروونی و مرۆیی قوربانییەکان دەکاتەوە.
* تایبەتمەندی: چاوپێکەوتنی تێدایە لەگەڵ ئەو کچانەی کە لەو کاتەدا زۆر گەنج بوون و باس لەوە دەکەن چۆن ژیانیان تێکچووە.
٤. Epstein's Shadow: Ghislaine Maxwell (Peacock - ٢٠٢١)
ئەم دۆکیۆمێنتارییە بە قووڵی دەچێتە ناو پەیوەندییەکانی ماکسوێڵ لەگەڵ خێزانی شاهانەی بەریتانیا و چینی دەوڵەمەندی جیهان.
* خاڵی سەرنج: لێرەدا دەبینیت چۆن ماکسوێڵ کلیلێک بووە بۆ ئەوەی ئێپستین بگاتە ناو "کۆمەڵگەی بەرز".
چۆن دەتوانیت سەیریان بکەیت؟
* Netflix: هەردوو بەشی Filthy Rich لەسەر ئەم پلاتفۆرمە بەردەستن (زۆرجار ژێرنووسی عەرەبییان هەیە).
* YouTube: ئەگەر بگەڕێیت بۆ ناوی ئەم فیلمە دۆکیۆمێنتارییانە، زۆرجار کورتە یان پارچەی گرنگیان دەست دەکەوێت.
ئەو کتێب و بنکۆڵکاریانەی لەسەری نوسراوە:
١. باشترین کتێبەکان (بۆ زانیاریی ورد و مێژوویی)
ئەم کتێبانە لەلایەن ئەو ڕۆژنامەنووسانەوە نووسراون کە ساڵانێکی زۆر دوای ئەم کەیسە کەوتوون:
* کتێبی "Perversion of Justice" لە نووسینی جولی کەی براون:
ئەمە گرنگترین کتێبە. جولی ئەو ڕۆژنامەنووسەیە کە بووە هۆی ئەوەی دۆسیەکە لە ٢٠١٩دا دووبارە بکرێتەوە. لەم کتێبەدا باس لەو گەندەڵییە یاساییە دەکات کە لە ساڵی ٢٠٠٨دا ڕوویدا بۆ پاراستنی ئێپستین.
* کتێبی "Epstein: Dead Men Tell No Tales":
ئەم کتێبە زیاتر جەخت دەخاتە سەر لایەنە سیخوڕییەکە و پەیوەندییەکانی ئێپستین لەگەڵ دەزگا هەواڵگرییەکانی وەک (Mossad) و (CIA).
* کتێبی "The Spider: Inside the Criminal World of Jeffrey Epstein":
لێرەدا باس لەوە دەکرێت چۆن ئێپستین وەک "جاڵجاڵۆکە" تۆڕێکی لە دەسەڵاتداران دروست کردبوو بۆ ئەوەی هەمیشە پارێزراو بێت.
٢. پۆدکاستەکان (بۆ بیستنی دەنگی ڕاستەقینە)
ئەگەر حەزت بە گوێگرتنە، ئەمانە زۆر کاریگەرن:
* پۆدکاستی "The Prince and the Pervert":
پۆدکاستێکی بەردەوامە و هەموو هەواڵە نوێیەکانی ٢٠٢٤ و ٢٠٢٥یشی تێدایە. بە تایبەتی جەخت دەخاتە سەر پەیوەندییەکانی شازادە ئەندرۆ.
* پۆدکاستی "Broken: Seeking Justice":
ئەم زنجیرەیە زۆر بە جوانی باس لە سیستەمی دادوەری ئەمریکا دەکات و چۆن پارە دەتوانێت یاسا بێدەنگ بکات. چاوپێکەوتنی دەگمەنی قوربانییەکانی تێدایە.
٣. ئەرشیفی ئۆنلاین (بۆ بینینی بەڵگەنامە ڕاستەقینەکان)
ئەگەر دەتەوێت خۆت ببیتە لێکۆڵەر، ئەم وێب سایتانە باشترینن:
* https://www.google.com/search?q=EpsteinVault.com: ئەرشیفێکی گەورەی هەموو ئەو وێنە، ڤیدیۆ، و بەڵگەنامانەیە کە تا ئێستا لەسەر ئێپستین بڵاوکراونەتەوە.
* The Smoking Gun: لێرەدا دەتوانیت کۆپی ئەسڵی "تۆماری پۆلیس" و ئیفادە کۆنەکانی ساڵی ٢٠٠٥ و ٢٠٠٨ ببینی.
٤. کەناڵە یوتیوبەکان
هەندێک کەناڵی یوتیوب هەن کە بە شێوەیەکی زانستی شیکردنەوە بۆ دۆسیەکە دەکەن:
* کەناڵی "60 Minutes Australia": ڕاپۆرتی زۆر بەهێزیان هەیە لەسەر دوورگەکە و چاوپێکەوتنی تایبەت لەگەڵ پاسەوانە کۆنەکانی دوورگەکە.