کورد لە سوریا بۆ وایکرد؟

دوێنێ لە سوریا سێ رووداو روویاندا، ئەم سێ رووداوە تا رادەیەک گرێدراوی یەکتریی یاخود پەیوەندییان بەیەکترییەوە هەبوو، لەکاتێکدا بەرژوەندیی، حوکمی جوگرافیا و ترس لە داهاتوو پاڵنەری هەرسێ رووداوەکە بوو. 
لەکاتێکدا مەزڵوم عەبدی و شاندەکەی لە دیمەشق بوون بۆ راگەیاندنی رێککەوتنی نێوان کورد و دیمەشق، سەرۆکی درووزەکان بە لێدوانەکانی هێندەیتر درزی ناکۆکی نێوان دیمەشق و درووزەکانی قوڵتر کردەوە و هەموو سێوەکانی خستە سەبەتەی ئیسرائیلەوە، هاوکات وەزیری بەرگری ئیسرائیلیش لەسەر جەبەل شێخەوە هەڕەشەی لە دیمەشق کرد. 
کورد بەرەو رێککەوتن لەگەڵ دیمەشق دەڕوات، بەڵام درووز زیاتر لە سوریا یاخی دەبێت، هەردوو هەڵوێستەکەش پاڵنەری خۆی هەیە، یاخود دەکرێت بڵێین لەئێستادا زەمینەی یاخیبوون بۆ درووز لەبارە. 
ناوچەکانی درووز کەوتووەتە سەر سنوری ئیسرائیل و ئەم وڵاتە لەئێستادا پاڵپشتییان دەکات، لەناو سوپا و کۆمەڵگای ئیسرائیلی درووز هەن و فشار دروست دەکەن بۆ پاڵپشتی لێکردنیان، ئەمە جگە لەوەی درووز ئاینەکەیان جیاوازترە لە سونە و جیاوازیی ئاینی هەندێک پاڵپشتی بۆ دروستکردوون گەر کاتیش بێت. 
پێناچێت ئیسرائیل بیەوێت درووز ببێتە دەوڵەت، بەڵام بۆ لاوازکردنی سوریا وەکو کارتی فشار بەکاریان دەهێنێت، درووزەکانیش سودیان لەم پاڵپشتییە وەرگرتووە بۆ یاخیبوون لە دیمەشق. 
تەنانەت ئەوکاتەی دیمەشق تەنگی بە درووزەکان هەڵچنی و پەلاماریدان، ئیسرائیل دیمەشقی بۆردومان کرد، بۆیە بەپێچەوانەی کورد، لەمکاتەدا دۆخەکە بۆ درووز لەبارترە تا مل بۆ دیمەشق نەدات. 
هێشتا روون نییە ئەم پاڵپشتییەی ئیسرائیل بۆ درووز تاکوێ و تاکەی بەردەوام دەبێت، یان ئەنجامەکەی بەچی دەگات، بەڵام ئەوەی روونە ئەوەیە ئیسرائیل سوریایەکی بەهێز و یەکگرتووی ناوێت، تا پێیبکرێت هەوڵ بۆ لاوازکردن و پارچە پارچە کردنی دەدات. 
دۆخەکە بۆ کورد جیاوازترە
بارودۆخی سوریا بۆ کورد جیاوازترە، زەمینە لەبار نییە بۆ ئەوی ملەجەڕەی دیمەشق بکات، بەوپێیەی کورد لە گۆڕەپانەکەدا بە تەنها ماوەتەوە، حوکمی جوگرافیاش لەبەرژەوەندیی نییە. 
دوای رێککەوتنامەی پاریش ئیسرائیل پشتی لەکورد کرد و وتاری گۆڕا، کۆمەڵگای نێودەوڵەتیش پاڵپشتی دیمەشق دەکات، تورکیاش وەکو یەک دۆسیە سەیری کێشەی رۆژئاوا و باکور دەکات و فشاری دروستکرد بۆ روودانی ئەمەی ڕووی دا. 
جوگرافیایی کوردی لە سوریا پشتی بە تورکیاوە داوە کە نەیاریەتی، سروشتی رۆژئاوا تەختە و شاخاویی نییە، لەشار و شارۆچکەکاندا کورد و عەرەب تێکەڵن و سەرهەڵدانی شەڕ، دەبێتە شەڕی گەڕەک بە گەڕەک و شەڕەکە دێتە ناو ماڵی کوردەوە. 
لەپاڵ هەموو ئەوانەشدا، تورکیا، دیمەشق و ئەمەریکا هاوڕان لەسەر هاوکێشەکانی ئێستا، بۆیە کورد کاتێک رێککەوتنی هەڵبژارد تێگەیشت لە هاوکێشە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکان، بۆیە ئەم بڕیارەیدا. 
هەڵەیەکی گەورە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان هەیە لەڕووی تێڕوانینەوە بۆ رێککەوتنەکە، هۆکارەکەشی ئەوەیە بەچاوی هەرێمی کوردستانەوە لە دۆخی رۆژئاوا دەڕوانرێت، لەکاتێکدا دۆخەکە زۆر جیاوازترە. 
ئەسڵەن مانەوەی هەرێمی کوردستانیش بەندە بە ململانێی نێوان ئێران و ئەمریکاوە، گەر خراپی دۆخی عێراق و بوونی ئەو هەموو هێزە نەبووایە، ئەگەر دەوڵەتێکی ناوەندی بەهێز و خاوەن سەروەری هەبووایە، ئیدارەی ترەمپ هەرێمیشی دەکردە قوربانی. 
بۆیە کورد لە سوریا خێرا لە هاوکێشەکە تێگەیشت، نەیویست ببێتە کارتی گوشار بەدەست ئیسرائیل و هیچ لایەکیترەوە، بەڵکو بە ئاراستەی رێکەوتن رۆیشت، بەوپێیەی ترسی هەبوو لەوەی ئەوەی ئەمڕۆ پێیدەدرێت، سبەی پێینەدرێت. 
ئێمە تەجروبەی دۆخی هاوشێوەی ئێستای کوردی سوریامان زۆرە، لە کۆتایی شەستەکاندا ئیسرائیل زۆر لەئێستادا زیاتری بەفەڵەستین دەدا، بەڵام فەڵەستین رازینەبوو. 
کورد لە ناوەڕاستی هەفتاکاندا لەگەڵ بەعس رێکنەکەوت و دواجار کرایە قوربانی و ئاشبەتاڵی بەدوادا هات، تەنانەت مێژووی نزیک و بچووکترین نموونە، عێراق داوای ٥٠ هەزار بەرمیل نەوتی لە هەرێم دەکرد، هەرێم نەیدەدا، دواتر هەموو نەوتەکەی لێوەرگیرا. 
بۆیە ئەو رێککەوتنەی لە سوریا هاتووەتە ئاراوە، راستە لەگەڵ خواستی کورددا یەکناگرێتەوە، بەوپێیەی کورد زیاتری دەوێت، بەڵام لەژێر سێبەری دۆخی ناوچەکەدا، لەمە زیاتر ناکرێت.